Türkiye Down Sendromu Derneği İstihdam+1 Program Yöneticisi Merve Özman, Down sendromlu bireylerin iş hayatına katılımını desteklemek amacıyla yürütülen programın çalışmalarını GM Dergi ile paylaştı. Bugüne kadar turizm sektöründe 14 otel ve 59 kafe/restoranda 85 bireyin istihdam edilmesini sağladıklarını belirten Özman, iş koçu destekli istihdam modelinin önemine dikkat çekti. Turizm sektörünün kapsayıcı istihdam açısından sunduğu fırsatları değerlendiren Özman, sektör profesyonellerine yönelik çağrılarını ve kapsayıcı istihdamın işletmelere ve topluma sağladığı katkıları anlattı.
TDSD İstihdam+1 Programı’ndan kısaca bahseder misiniz?
Türkiye Down Sendromu Derneği tarafından 2012’den beri yürütülen İstihdam+1 Programı, Down sendromlu bireylerin açık iş gücü piyasasında kalıcı ve nitelikli şekilde çalışmasını destekleyen bir İş Koçu Destekli İstihdam Programıdır. Programın temel amacı, bireylerin ilgi, beceri ve potansiyellerine uygun işlere yerleşmelerini sağlamak ve iş hayatında sürdürülebilir şekilde yer almalarını desteklemektir.
Program kapsamında adaylar iş hayatına hazırlanır; sosyal beceriler, iş disiplini, iletişim ve görev sorumluluğu gibi alanlarda eğitimler alırlar. İşe yerleşme sürecinde iş koçları, hem çalışanı hem de işvereni destekler. İş koçları iş analizinden işe yerleştirmeye, iş başı eğitiminden uyum sürecine kadar tüm aşamalarda aktif rol alır. Amaç yalnızca işe yerleştirmek değil, uzun süreli ve başarılı bir çalışma deneyimi oluşturmaktır.
Turizmde bu programın kullanımına örnekler verebilir misiniz?
Turizm sektörü, farklı görev alanları ve ekip çalışmasına dayalı yapısı nedeniyle kapsayıcı istihdam için oldukça uygun bir çalışma alanı. Programımız kapsamında oteller, restoranlar ve turizm işletmeleriyle yürütülen iş birliklerinde çeşitli örneklerimiz mevcut. Programın ilk yıllarından itibaren uluslararası ve ulusal ölçekte büyük otellerle ve birçok restoranla iş birliklerimiz sürüyor. Bu kapsamda programda bugüne kadar 14 otelde ve 59 cafe/restoranda 85 kişinin istihdamını gerçekleştirdik.
Down sendromlu çalışanlar turizm sektöründe; oda servisi, garsonluk, komilik, kat hizmetleri desteği, misafir karşılama ve yönlendirme gibi pek çok farklı birimde çeşitli görevlerde başarılı şekilde çalışma hayatına değer katıyorlar.
İş koçları, işletmenin ihtiyaçlarını analiz ederek uygun görevleri müdürlerle birlikte belirliyor ve çalışanların iş başında öğrenmesini destekliyor. Turizm sektöründe özellikle ekip ruhunun güçlü olması ve görevlerin net şekilde tanımlanabilmesi, bu istihdam modelinin başarıyla uygulanmasını kolaylaştırıyor.
Bu örneklerin daha fazla artması için çalışmalarımıza ilk günkü heyecanla devam ediyoruz.
GM okurları olan turizm profesyonellerinden talep ya da önerileriniz nelerdir?
Turizm profesyonellerine en büyük çağrımız, kapsayıcı istihdama sadece bir sosyal sorumluluk projesi olarak değil, sürdürülebilir bir insan kaynağı yaklaşımı olarak bakmalarıdır.
İşletmeler küçük adımlarla başlayabilir. Örneğin tek bir pozisyon açarak ya da belirli bir departmanda pilot uygulama yaparak süreci deneyimleyebilirler. İş Koçu Destekli İstihdam modeli sayesinde işletmeler bu süreçte yalnız kalmaz hem işe alım hem de uyum süreci profesyonel olarak desteklenir.
Ayrıca sektör profesyonellerinin deneyimlerini paylaşmaları, iyi uygulama örneklerini görünür kılmaları ve kapsayıcı iş kültürünü yaygınlaştırmaları çok kıymetli. Turizm sektörü, misafirperverlik kültürü üzerine kurulu bir sektör ve bu yaklaşımın istihdama da yansıması önemli bir fark yaratabilir.
Bu istihdama destek olmanın kurumlara sağlayacağı fayda ve topluma kazanımları nelerdir?
Kapsayıcı istihdamın faydaları yalnızca çalışan bireylerle sınırlı değildir; kurumlara ve topluma da çok önemli katkılar sağlar.
Kurumlar açısından bakıldığında bu model; çalışan bağlılığını artırır, ekip içinde empati ve dayanışma kültürünü güçlendirir, kurumun sosyal etki ve marka değerini yükseltir. Araştırmalar, kapsayıcı iş yerlerinde ekip motivasyonunun ve iş memnuniyetinin arttığını da gösteriyor.
Toplumsal açıdan ise en önemli kazanım, özel gereksinimli bireylerin üretime katılması ve bağımsız yaşamlarının güçlenmesidir. Çalışan bireyler ekonomik özgürlük kazanır, sosyal hayata daha aktif katılır ve toplumdaki önyargılar zamanla azalır. Bir bireyin çalışması yalnızca gelir elde etmesi anlamına gelmez; aynı zamanda kendine güveninin artması, sosyal ilişkilerinin gelişmesi ve toplumun aktif bir parçası haline gelmesi anlamına gelir.
Kısacası kapsayıcı istihdam, yalnızca bir bireyin iş sahibi olması değil; daha adil, eşit ve kapsayıcı bir toplumun inşasına katkı sağlayan bir dönüşümdür.
