Antalya’nın yaklaşık 30 kilometrelik Belek kumsalında, deniz kaplumbağalarının mayıs ayında başlayan yuvalama sezonunda 2 bin 600 yuva kaydedildi, 100 binden fazla yavru denizle buluştu. Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) ekipleri, henüz yavru çıkışı gerçekleşmeyen son 15 yuvayı bekliyor.
Türkiye’nin Akdeniz kıyılarındaki en büyük deniz kaplumbağası yuvalama alanlarından Antalya’nın Serik ilçesindeki Belek kumsalında, bu yılki koruma çalışmalarında sezon sonuna gelindi. Yaklaşık 30 kilometrelik kıyıda 1 Mayıs’ta çalışmaya başlayan EKAD ekipleri, ilk yuvayı 11 Mayıs’ta kayıt altına aldı. İlk yavru çıkışının 11 Temmuz’da gerçekleştiği kumsalda, sezon boyunca yuvalar korundu, yavruların denize ulaşması için çalışmalar yürütüldü.
32 YILDA 1,5 MİLYONU AŞKIN YAVRU
Belek’te, caretta caretta türü deniz kaplumbağalarını korumak amacıyla 1994 yılında başlatılan projede 32 yıl geride kaldı. Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü ve Belek Turizm Yatırımcıları Birliği’nin (BETUYAB) desteğiyle EKAD tarafından yürütülen proje kapsamında, bugüne kadar denize ulaştırılan yavru sayısı 1,5 milyonu aştı. EKAD Başkanı Hacettepe Üniversitesi’nden Dr. Ali Fuat Canbolat başkanlığındaki ekipler, yuvaların belirlenmesi ve korunmasının yanı sıra, yavru çıkışlarını takip ediyor, kumsaldaki tehditlerin azaltılması için çalışmalar yapıyor.
SON 15 YUVA BEKLENİYOR
EKAD Belek Proje Koordinatörü ve Alan Sorumlusu Cansu Ulusoy, “1 Mayıs itibarıyla Belek’teki 30 kilometrelik alanda çalışmaya başladık. Hava sıcaklıklarının yükselmesiyle ilk yuva 11 Mayıs’ta oluştu. Yuvayı kumsalda izleri takip ederek bulduk ve kayıt altına aldık. O zamandan beri toplam 2 bin 600 yuvamız var. Bu yuvalardan 100 binden fazla yavru denize ulaştı. Hala kontrol açılışını yapmayı beklediğimiz 15 yuva var. Onlar 60 günlük süreci doldurmadı. Daha yavru çıkışı vermediği için kontrol edemedik. Normalde sezon 30 Eylül itibarıyla bitiyor. Biz son yuvaların da çıkmasını bekliyoruz” dedi.
YUVA SAYISINDA DÜŞÜŞ
Bu yıl yuva sayısının önceki sezonlara göre azaldığını belirten Cansu Ulusoy, “30 kilometrelik bu sahilde geçen senelerde yuva sayısı 3 bin 600, 3 bin 100 gibi hep 3 binin üzerinde seyrediyordu. Ama bu sene sıcaklıklar çok düşük ilerledi. Mayısın ortasına kadar hala mart soğuğu dediğimiz bir soğuk içerisindeydik. O yüzden yuva sayısında düşüş olduğunu düşünüyoruz. Hayvanlar daha sıcak yerlere göç etti. Ama aynı zamanda yuva sayıları sürekli zirve düzeyinde seyrettiği için düşmesini de bir noktada bekliyorduk” diye konuştu.
70’TEN FAZLA OTELİN SAHİLİNDE ÇALIŞMA
Kumsaldaki çalışmaların turizm tesislerinin önünde de sürdüğünü anlatan Ulusoy, “Şu an sadece geciken ergin hayvanların yuvalarını bekliyoruz. Bu da her sene olan bir şey. 30 kilometrelik bu alan, turizm olarak çok ilerlemiş ve turizm sanayi bölgesi olarak da anılan bir yer. 70’ten fazla 5 yıldızlı otelin sahilinde çalışıyoruz. Bu otellerin önünde de yuvalar var. Kafesleme çalışmaları ya da otel ışıklarını kaplumbağa dostu hale getirmeye yönelik çalışmalarımız var. Bunun dışında boş alanlarımız da var. Boş alanlarda araç girişleri ya da halkın kullandığı alanlarda bilinçsizlik nedeniyle yuva tahribatları gerçekleşebiliyor” dedi.
MANGAL ATEŞİNDE YANAN YAVRU
Kumsala araç girişleri, ateş yakılması ve çöplerin deniz kaplumbağaları için tehdit oluşturduğunu belirten Ulusoy, “Araçla girilmemesi gereken yerlerde tabela eksikliğinden ya da bilgisizlikten dolayı çok fazla araç girişi oluyor. Sırf 4×4 aracı var, arazide gezebiliyor diye aracını sahile sokan insanlar da oluyor. Ateş yakılıyor. Mangalın içinden geçerken yanmış, denize ulaşamamış bir hayvan da gördük. Kumsallarımız çok kirli, çöpler çok fazla. Bunlar da ayrı dert. Bunun dışında sahipsiz köpekler problemi var. Deniz kaplumbağalarının doğal avcıları değiller ama sahile çok fazla bırakılıyorlar. İnsanlar sahiplenmiyor, orada üremeye başlıyor ve aç kalıyorlar. Aç kaldıkça da sezon boyunca caretta yumurtalarını yiyorlar. Bu gibi problemlerle karşılaştık” diye konuştu.
180 GÖNÜLLÜYLE 5 AYLIK ÇALIŞMA
Sezon boyunca Türkiye’den ve farklı ülkelerden gönüllülerle çalıştıklarını söyleyen Ulusoy, “Bu sene toplam 150 ulusal gönüllüyle birlikte çalıştık. Bunların yanında 30 uluslararası gönüllümüz vardı. İspanya’dan, Rusya’dan, Amerika’dan gelenler vardı. Fransa’dan özellikle çok fazla gönüllümüz vardı. Onlarla birlikte 5 ayı bitirmiş olduk” dedi.
YARALI KAPLUMBAĞAYA 350 KİLOMETRELİK YOL
Yaralı deniz kaplumbağalarının tedavisi için yaşanan ulaşım sorununa da dikkati çeken Ulusoy, “Yaralı olarak kıyıya vurmuş bir hayvanı, burada rehabilitasyon merkezi olmadığı için 350 kilometre uzaktaki Dalyan’a gönderdik. Durumundan da çok emin değiliz çünkü pek iyi durumda değildi. O yol da onu çok fazla yormuştur. Bunun dışında balıkçılık faaliyetlerinden kaynaklı ölmüş hayvanlar da kıyıya vurabiliyor. Özellikle sezon başında, yuvalama ya da çiftleşme döneminde, uzakta ölmüş ve kıyıya vurmuş hayvanlarla da karşılaşıyoruz” diye konuştu.
