ARİF MERGEN: ŞİRKETLERDE ÖDÜL VE PERFORMANS SİSTEMİNİN ÖNEMİ
Bir organizasyonda ödül ve performans sisteminin
bulunmaması, sadece bir “idari eksiklik” değil; aslında kurumun motorunun
yağsız çalışması gibidir. İlk bakışta sessiz ve sorunsuz görünebilir, ancak
zamanla içten içe büyük bir aşınmaya neden olur.
Bu durumun yarattığı temel riskleri ve sonuçları şu şekilde
özetleyebiliriz:
1. “Adalet Duygusu”nun Kaybolması
Performans ölçülmediğinde, çok çalışanla az çalışan (ya da
hiç çalışmayan) aynı kefeye konur. Bu durum, yüksek performans gösteren
çalışanlarda “Neden daha fazla çaba sarf edeyim ki?” sorusunu doğurur.
2. Yetenek Kaybı (Brain Drain)
Ödül sisteminin olmadığı yerlerde “yıldız oyuncular”
kendilerini değersiz hisseder. Bu kişiler genellikle piyasada karşılığı olan
bireylerdir ve emeğinin takdir edildiği, başarı odaklı rakip şirketlere hızlıca
geçiş yaparlar. Elinizde kalan ise genellikle “idare eden” bir kitle olur.
3. Motivasyon ve Verimlilik Düşüşü
İnsan, doğası gereği bir hedef ve bu hedefin sonunda bir
kazanım (maddi veya manevi) bekler. Belirsizlik, çalışanlarda “öğrenilmiş
çaresizlik” yaratır.
- Geri
bildirim eksikliği: Çalışan neyi iyi yaptığını ya da neyi düzeltmesi
gerektiğini bilmez.
- Gelişimin
durması: Kendini geliştirme motivasyonu azalır.
4. Kurumsal Hedeflerden Kopma
Performans sistemi, bireysel çabaları şirketin büyük
hedefleriyle hizalar. Bu sistem yoksa herkes kendi önceliklerine göre çalışır
ve şirket rotasından sapabilir.
PERFORMANS SİSTEMİ YOKSA
- Terfiler
“kıdem” veya “yakınlık” odaklıdır.
- Çalışanlar
sadece mesai doldurur.
- Sorunlar
yalnızca kriz anında fark edilir.
- Ücret
artışları standarttır ve heyecan yaratmaz.
PERFORMANS SİSTEMİ VARSA
- Terfiler
“başarı” ve “yetkinlik” odaklıdır.
- Çalışanlar
sonuca odaklanır.
- Sorunlar
verilerle önceden tespit edilir.
- Ücret
artışı bir motivasyon aracıdır.
Önemli Not: Ödül sistemi sadece “prim” veya “para”
anlamına gelmez. Bir teşekkür, gelişim fırsatı, esnek çalışma imkânı veya
sorumluluk artışı da son derece güçlü ödül mekanizmalarıdır.
Bu eksikliği gidermek için adım atmak isteyen kurumların, en
azından basit bir KPI (Anahtar Performans Göstergesi) yapısı kurması
bile önemli bir fark yaratacaktır.
Arif Mergen
Teymur Continental Hotel
Satış ve Pazarlama Direktörü
