Antalya’nın Serik ilçesine bağlı Belek turizm merkezindeki NEST Kongre ve Sergi Merkezi’nde düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC 2026), son gününde gerçekleştirilen “Halk Günü Programı” ile tamamlandı. Kongre kapsamında düzenlenen “IAF-ASE Oturumu: Uzay Uçuşu Artık İnsanlar İçin Güvenli mi?” başlıklı panelde, dünyaca ünlü astronotlar insanlı uzay uçuşlarında karşılaşılan fiziksel, teknik ve psikolojik riskleri değerlendirdi. Kanadalı astronot ve Uzay Kaşifleri Derneği (ASE) Başkanı Julie Payette’in moderatörlüğünü üstlendiği oturuma; ABD’li astronot Andrew Feustel, Hollandalı ESA astronotu Andre Kuipers, Axiom Space Baş Astronotu Michael Lopez-Alegria, Sierra Space Baş Astronotu Thomas Marshburn, Japon astronot Naoko Yamazaki ve Türkiye’nin ikinci astronotu Tuva Cihangir Atasever katıldı.
Uzay Uçuşlarında Risk Yönetimi ve Kapsül Tasarımları
İnsanlı uzay yolculuğunda teknolojik gelişmelere rağmen risklerin sürdüğüne dikkat çekilen panelde astronotlar, güvenliğin mevcut durumuna ilişkin farklı değerlendirmelerde bulundu. Andre Kuipers uçuşların şu an daha güvenli olmadığını ifade ederken, Thomas Marshburn uzay uçuşunu bir “risk yönetimi” süreci olarak tanımladı. Mekiğe kıyasla kapsül tasarımlarına dönülmesinin riski azaltmada doğru bir adım olduğunu belirten Marshburn, uzay yürüyüşleri, fırlatma ve iniş aşamalarının halen en büyük üç riski oluşturduğunu aktardı. Naoko Yamazaki ise iki arızaya rağmen güvenliği koruyan teknik sistemlerin geçmişe kıyasla ciddi bir ilerleme kaydettiğini savundu.
Ticari Görevlerde Onam Süreci ve Radyasyon Faktörü
Ticari uzay yolculuklarında ABD Federal Havacılık İdaresi’nin (FAA) zorunlu kıldığı “bilgilendirilmiş onam” sürecinin önemine değinen Michael Lopez-Alegria, şirketlerin katılımcıları tüm ölümcül riskler konusunda açıkça bilgilendirmesi gerektiğini kaydetti. Panelde söz alan Türkiye’nin ikinci astronotu Tuva Cihangir Atasever, hem Axiom-3 hem de Galactic 07 görevleri öncesinde imzalaması gereken belgelerin miktarının şaşırtıcı boyutta olduğunu paylaştı. Derin uzay görevlerindeki radyasyon tehlikesine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Marshburn, mevcut veriler ışığında astronotlardaki kanser oranının genel halktan yüksek olmadığını, ancak istatistiksel netlik için henüz örneklem boyutunun sınırlı olduğunu dile getirdi.
Yapay Zeka Mars Görevlerinde Yoldaş Olacak
Uzay enkazı ve bilişim teknolojilerindeki gelişmelerin ele alındığı son bölümde astronotlar, yapay zekanın uzay araştırmalarındaki hayati rolüne vurgu yaptı. Andrew Feustel, yapay zekanın sistem arızalarını henüz gerçekleşmeden tahmin edip düzeltme kapasitesine sahip olduğunu belirtti. Michael Lopez-Alegria ise Mars görevlerinde yaşanacak iletişim gecikmelerine işaret ederek, yapay zekanın astronotlar için bir “sırdaş ve yol arkadaşı” işlevi göreceğini vurguladı. Oturumda Mevlana Celaleddin-i Rumi’nin bir sözüne atıfta bulunan Tuva Cihangir Atasever, “Bir elinizde korku, diğer elinizde umut olmalıdır. Tek kanatla uçamazsınız. Uzay uçuşlarında dikkatli olmak için korkuya, sınırları aşmak içinse umuda aynı anda sahip olmalıyız” diyerek konuşmasını tamamladı.
