Türkiye’nin önde gelen tur operatörleri ve seyahat acentesi temsilcileri, TÜRSAB Genel Merkezi’nde düzenlenen toplantıda, TBMM gündemine gelmesi beklenen “Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu”na ilişkin endişelerini dile getirdi. Sektör temsilcileri, düzenlemenin mevcut haliyle yasalaşmasının yerli seyahat acenteleri açısından haksız rekabete yol açabileceğini belirterek vergilendirme, denetim, tüketici hakları ve veri güvenliği konularında eşit şartların sağlanması gerektiğini vurguladı.
Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) Genel Merkezi’nde, “Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu” teklifinin turizm sektörüne olası etkilerini değerlendirmek üzere istişare toplantısı gerçekleştirildi.
TÜRSAB Başkanı Firuz Bağlıkaya başkanlığında düzenlenen toplantıya; TÜRSAB Başkan Yardımcıları Davut Günaydın ve Hasan Eker, Yönetim Kurulu Üyeleri Mert Vardar, Tülay Salihoğlu ve Gürkan Özcan, TÜRSAB Başkan Başdanışmanı Yıldırım Taş, TÜRSAB Hukuk Başdanışmanı İlker Ünsever ile tur operatörleri ve seyahat acentesi temsilcileri katıldı.
Toplantının ardından düzenlenen basın buluşmasında sektör temsilcileri, yasa teklifinin mevcut haliyle kabul edilmesi durumunda ortaya çıkabileceğini düşündükleri sorunları değerlendirdi.
TÜRSAB Başkanı Firuz Bağlıkaya, düzenlemeye ilişkin görüşlerini daha önce birçok kez kamuoyuyla paylaştıklarını belirterek bu kez sektör temsilcilerinin değerlendirmelerine öncelik vermek istediklerini söyledi. Bağlıkaya, “Biz bugün konuşmayalım istedik. Sektör konuşsun dedik. Çünkü bu konuyu biz defalarca konuştuk. Bu kişisel bir mesele değil. Sektörün de ne düşündüğünü dinlemenizi arzu ettik” ifadelerini kullandı.
Mete Vardar: “Yabancı Portallar da Bizimle Aynı Vergiyi Ödemeli”
Jolly Tur Yönetim Kurulu Başkanı Mete Vardar, yasa teklifinin mevcut haliyle vergilendirmede eşitsizlik yaratabileceğine dikkat çekti.
Yabancı dijital platformlar için öngörülen yüzde 2,5’lik vergi oranını eleştiren Vardar, “Neden yabancı portallar yüzde 2,5 vergi ödesin? Biz ne kadar vergi ödüyorsak yabancı online portallar da o vergiyi ödesin. Biz 18 bin seyahat acentasının olduğu büyük bir aileyiz. Yüzde 2,5 vergi vererek bizimle rekabet edecekler. Biz ülke turizmi için çalışıyoruz. Türk tur operatörlerinin sadece iç pazarda değil, uluslararası pazarda da var olması önemli” dedi.
Türk tur operatörlerinin kriz dönemlerinde ülke turizmine sağladığı katkıya da değinen Vardar, Körfez krizi, uçak krizi ve pandemi gibi dönemlerde yurt dışında faaliyet gösteren Türk kökenli şirketlerin Türkiye satışlarına öncelik verdiğini hatırlattı.
Diğer tur operatörlerinin yolcularını farklı destinasyonlara yönlendirdiği dönemlerde Türk şirketlerinin Türkiye’deki paket turları satmaya devam ettiğini belirten Vardar, iç pazarın sektörün ayakta kalmasında önemli rol oynadığını ifade etti.
Jolly Tur’un “Mirasım Türkiye” ve “Bu Topraklar Bizim” gibi projelerle yurt içi seyahat hareketliliğini desteklediğini de belirten Vardar, yerli turizm şirketlerinin ekonomik faaliyetlerinin yanı sıra ülkeye katkı sağlama sorumluluğu taşıdığını söyledi. Yabancı platformların kriz dönemlerinde Türkiye pazarından çekilebileceği endişesini dile getirdi.
Serhat Günay: “Bu Portallar Belirleyici Olursa En Çok Tüketici Kaybeder”
Setur Turizm Ürün Yönetimi Direktörü Serhat Günay, yabancı online seyahat platformlarının faaliyet gösterdikleri pazarlarda güçlü bir konuma ulaşarak fiyatlar üzerinde belirleyici olabildiğini söyledi.
Günay, yasa teklifine otelciler tarafından verilen desteği şaşkınlıkla karşıladığını belirterek Avrupa’da oteller ile dijital seyahat platformları arasında yaşanan anlaşmazlıklara ve açılan davalara dikkat çekti.
Yabancı platformların Türkiye pazarında da benzer bir etki oluşturabileceğini savunan Günay, “Çünkü bu portallar baskı oluşturup piyasayı domine ediyorlar. Ülkemizde de bu portallar belirleyici olursa en çok tüketici kaybeder. Boğaz hattındaki otellerin, Taksim’deki veya tarihi yarımadadaki otellerin fiyatlarını otel sahipleri değil, portallar belirler” ifadelerini kullandı.
Ali Onaran: “Paket Turlarda Büyük Sıkıntı Oluşabilir”
Prontotour Yönetim Kurulu Başkanı Ali Onaran, yasa teklifinin özellikle paket tur düzenlemeleri ve kişisel verilerin korunması açısından sorunlar oluşturabileceğini belirtti.
Yerli seyahat şirketlerinin belirli yasal yükümlülükleri yerine getirmek zorunda olduğunu, yabancı platformlar için ise aynı koşulların öngörülmediğini savunan Onaran, “Şu an şartlar eşit değil. Ülkemize gelecek olan yabancı online platformların bizim gibi vergisini ödeyerek gelmesi gerekiyor” dedi.
Paket tur düzenlemelerine dikkat çeken Onaran, yerli şirketlerin otel ve uçak hizmetini birlikte sunmaları halinde paket tur mevzuatına tabi olduğunu ancak yabancı platformlar için aynı yükümlülüklerin uygulanmayacağını ifade etti.
Veri güvenliği konusunda da endişelerini paylaşan Onaran, Türk şirketlerinin Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uymak zorunda olduğunu hatırlattı. Turizm sektörüne ilişkin verilerin yurt dışına aktarılmasının da önemli bir risk oluşturabileceğini savundu.
Otel ve uçak hizmetini birlikte satan yerli şirketlerin sigorta yükümlülüğü bulunduğunu belirten Onaran, yabancı platformların aynı sorumluluklara tabi olmamasını eleştirerek eşit koşullar sağlandığında rekabete hazır olduklarını vurguladı.
Orkun Özkan: “Düzenlemede Denetim ve Şikâyet Mekanizması Eksik”
Enuygun.com Ticaret Direktörü Orkun Özkan, yasa teklifinde denetim ve tüketici şikâyetlerine ilişkin mekanizmaların yeterince tanımlanmadığını belirtti.
Özkan, “Hazırlanan yasal düzenlemede bir denetim veya şikâyet mekanizması yer almıyor. Bu önemli bir konu. Bir diğeri, KVKK konusu ve bu çok önemli. Biz bu konuda çok dikkat ediyoruz. Yabancı portallar ülkemizde sadece bir temsilci bulunduruyor” dedi.
Türk seyahat şirketlerinin yurt dışında faaliyet gösterebilmek için ciddi yasal süreçlerden geçtiğini belirten Özkan, bazı ülkelerde gerekli lisanslara ulaşmanın şirket satın almayı gerektirebildiğini söyledi.
Düzenlemede faaliyet gösterecek platformlara ilişkin uzmanlık kriterlerinin bulunmadığını da savunan Özkan, yeterli denetimin sağlanmaması durumunda kötü niyetli yabancı şirketlerin Türkiye pazarında faaliyet gösterebileceği uyarısında bulundu.
Özkan, bu tür şirketlerin reklam ve tanıtım faaliyetleriyle tüketicilerden ödeme topladıktan sonra faaliyetlerini sonlandırmasının mağduriyetlere yol açabileceğini ifade etti.
Arzu Işık: “Tüketiciler Karşılarında Muhatap Bulamayabilir”
Turna.com Şirket Müdürü Arzu Işık, yabancı dijital platformların vergilendirilmesinde şirket beyanlarının esas alınmasını eleştirdi.
Yeterli denetimin bulunmamasının tüketiciler açısından ciddi sorunlar yaratabileceğini belirten Işık, “Denetime tabi olmayacaklar, bu çok ciddi sıkıntı yaratır. Tüketici sorun yaşadığında karşısında kimseyi bulamayacak” ifadelerini kullandı.
Yabancı platformlar üzerinden yapılan rezervasyonlarda yaşanabilecek sorunlarda tüketicilerin muhatap bulamayabileceğini söyleyen Işık, Türkiye’de seyahat acentelerinin TÜRSAB çatısı altında faaliyet gösterdiğini hatırlattı.
Deprem bölgesindeki seyahat acentelerinin ekonomik faaliyetlerini sürdürmek için mücadele ettiğine de dikkat çeken Işık, yerli şirketlerin daha yüksek vergi yüküyle karşı karşıya kalırken yabancı platformların yüzde 2,5 oranında vergilendirilmesinin eşitsizlik yaratacağını savundu.
Aziz Ciğa: “Turizm Gelirinde ve İstihdamda Kayıp Yaşanabilir”
BookingAgora Kurucusu Aziz Ciğa, yabancı dijital seyahat platformlarına yönelik farklı ülkelerde uygulanan düzenlemeleri örnek göstererek Türkiye’de de benzer koruyucu mekanizmaların bulunması gerektiğini söyledi.
Ciğa, Avrupa’da yabancı şirketlerin belirli alanlarda faaliyet gösterebilmek için çeşitli lisans ve izin süreçlerini tamamlamak zorunda olduğunu belirtti.
Yabancı platformların Türkiye’de faaliyet göstermesine karşı olmadıklarını vurgulayan Ciğa, bu şirketlerin de Türkiye’nin yürürlükteki mevzuatına ve yükümlülüklerine uyması gerektiğini ifade etti.
Ciğa, “Söz konusu yasa bu haliyle çıkarsa turizm gelirinde kayıp olacak, istihdamda kayıp yaşanacak. Bizde en küçük seyahat acentası yüzde 25’ler varan vergi öderken onların beyan üzerinden yüzde 2,5 ödemeleri olmaz” dedi.
Davut Günaydın: “Yabancı Platformlarla Eşit Şartlarda Rekabet Etmek İstiyoruz”
TÜRSAB Başkan Yardımcısı Davut Günaydın, yabancı dijital seyahat platformlarının Türkiye’de faaliyet göstermesine karşı olmadıklarını ancak yerli şirketlerle aynı şartlarda rekabet etmeleri gerektiğini belirtti.
Günaydın, “Biz yasanın bu haliyle çıkmasını istemiyoruz. Bunu ülke turizmi için istiyoruz. Eşit şartlarda rekabet etmek istiyoruz. Bizim onlarla rekabet edecek gücümüz var” ifadelerini kullandı.
Düzenlemenin değiştirilmesi için girişimlerini sürdüreceklerini söyleyen Günaydın, geçmişte otellerin transfer hizmeti verebilmesine ilişkin düzenlemeye de itiraz ettiklerini hatırlattı.
Yabancı platformlara yönelik Avrupa’da çeşitli sınırlamalar getirilmeye çalışıldığını belirten Günaydın, Türkiye’deki düzenlemelerde de yerli şirketlerin rekabet gücünün korunması gerektiğini savundu.
Günaydın, küreselleşmeye karşı olmadıklarını, yalnızca rekabet koşullarında eşitsizlik oluşmasına itiraz ettiklerini vurguladı.
Hasan Eker: “Tüketicinin ve Sektörün Korunması Önceliğimiz”
TÜRSAB Başkan Yardımcısı Hasan Eker, yabancı dijital konaklama platformlarına yönelik yasa teklifiyle ilgili haziran ayından bu yana çeşitli girişimlerde bulunduklarını açıkladı.
Bu kapsamda Ticaret Bakanlığı başta olmak üzere ilgili bakanlıklar ve TBMM komisyon üyeleriyle görüşmeler gerçekleştirdiklerini belirten Eker, teklifin mevcut haliyle yasalaşmaması yönündeki çekincelerini paylaştıklarını söyledi.
İç turizmin yüzde 85’inin seyahat acenteleri tarafından organize edildiğine dikkat çeken Eker, “Tüketicinin ve sektörün korunması bizim için önemli. Biz Türk turizminin geleceğini düşünüyoruz. Yabancı online portallar da gelip iç pazarda faaliyet göstersinler ama eşit şartlarda gelsinler diyoruz. Bütün çabamız bu” ifadelerini kullandı.
Eker, yabancı platformların faaliyetlerinde sorumlu kişi veya kuruma ulaşmanın güçleşebileceğini belirterek özellikle küçük ölçekli şirketlerin yeterli denetime tabi olmaması durumunda tüketici mağduriyetlerinin yaşanabileceğine dikkat çekti.
Yabancı platformların pazarda aşırı güç kazanmasının tekelleşme ve fiyatların belirli şirketler tarafından yönlendirilmesi gibi riskler oluşturabileceğini de ifade etti.
İlker Ünsever: “Kriz Anlarında Sorumluluk Konusu Önemli”
TÜRSAB Hukuk Başdanışmanı İlker Ünsever, toplantının soru-cevap bölümünde yaptığı değerlendirmede yasa teklifinin tüketiciler açısından doğurabileceği hukuki sorunlara dikkat çekti.
Yurt dışında dijital seyahat platformlarına yönelik kapsamlı yükümlülükler getirildiğini belirten Ünsever, Türkiye’de hazırlanmakta olan düzenlemede ise önemli eksiklikler bulunduğunu savundu.
Ünsever, “Bu portallar kriz anlarında sorumluluk almıyorlar. Bunu pandemide gördük. Yasada ciddi açıklar var. Ülkemizde kuralsız bir şekilde faaliyet göstermiş olacaklar” ifadelerini kullandı.
Tüketicilerin yaşadıkları sorunlarda karşılarında doğrudan bir muhatap bulamayabileceğine işaret eden Ünsever, düzenlemenin bu yönüyle yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Toplantının sonunda sektör temsilcileri, yabancı dijital konaklama platformlarının Türkiye’de faaliyet göstermesine karşı olmadıklarını ancak vergilendirme, denetim, tüketici hakları, paket tur yükümlülükleri ve veri güvenliği açısından yerli şirketlerle eşit koşullara tabi olmaları gerektiğini yineledi.
