ÇİNGENE KIZI MOZAİĞİNİN KAYIP PARÇALARINDAN BİRİ DAHA TÜRKİYE’YE KAZANDIRILDI
Gaziantep’in simgeleri arasında yer alan ve Zeugma’nın en dikkat çekici eserlerinden biri olarak kabul edilen “Çingene Kızı” mozaiğinin ABD’de bulunduğu tespit edilen kayıp parçalarından biri daha Türkiye’ye kazandırıldı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen tarihi eser iade çalışmaları kapsamında, daha önce Türkiye’ye getirilen 12 panelin ardından büyük kompozisyonun 13’üncü parçasının da iadesi sağlandı. ABD’de bulunan mozaik panel, bilimsel incelemeler ve diplomatik girişimler sonucunda Türkiye’ye getirildi.
Uluslararası takip sonuç verdi
Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Djamila Fellague tarafından yürütülen araştırmalar sırasında panelin, “Çingene Kızı” mozaiğinin ait olduğu büyük kompozisyonla bağlantılı olabileceği değerlendirildi.
Panelin çevrim içi bir müzayede evinde satışa sunulduğu bilgisi, Zeugma Kazı Başkanı Kutalmış Görkay aracılığıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı’na iletildi. Bakanlık uzmanları tarafından yapılan incelemelerde eserin; tessera renkleri, geometrik bordür düzeni, kompozisyon özellikleri ile kesme ve sökülme izleri bakımından Zeugma’daki büyük kompozisyonla önemli benzerlikler taşıdığı belirlendi.
Bu tespitlerin ardından Amerikan İç Güvenlik Birimi ile iletişime geçilerek bilimsel veriler paylaşıldı. Türkiye ile ABD arasında yürürlükte bulunan ikili anlaşmaya da atıfta bulunularak esere el konulması talep edildi. Zeugma’nın geçmişte kaçak kazılara maruz kalmış olması ve 2018 yılında ABD Bowling Green Üniversitesi’nden iadesi sağlanan 12 parçanın varlığı, iade sürecinde Türkiye’nin lehine önemli dayanaklar oluşturdu.
Amerikan İç Güvenlik Birimi’nin soruşturmasını tamamlamasının ardından mozaik pano Chicago Başkonsolosluğu’na teslim edildi. Eser, Turkish Cargo aracılığıyla Türkiye’ye getirildi. İade sürecinde kamu kaynağı harcanmadığı, çalışmanın uluslararası iş birliğiyle tamamlandığı belirtildi.
Türkiye’ye getirilen panel, ilk aşamada Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne teslim edildi. Gerekli işlemlerin ardından eserin, Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi’nde “Çingene Kızı” mozaiğinin sergilendiği alanda ait olduğu bütünle yeniden buluşturulması planlanıyor.
Bakan Ersoy: Mirasımıza sahip çıkmaya devam edeceğiz
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Gaziantep’in gözdesi Zeugma’nın simgesi “Çingene Kızı” mozaiğinin kayıp parçalarından birinin daha ABD’den Türkiye’ye kazandırıldığını belirtti.
Bakan Ersoy, daha önce iadesi sağlanan 12 panelin ardından büyük kompozisyonun 13’üncü parçasının da bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimler sonucunda yeniden ait olduğu topraklara döndüğünü ifade etti. Kültür varlıklarının izini dünyanın neresinde olursa olsun sürmeye devam edeceklerini vurgulayan Ersoy, süreçte emeği geçen kurumlara, bilim insanlarına, Türk Hava Yolları ve Turkish Cargo’ya teşekkür etti.
Büyük kompozisyonun parçası
Gaziantep’in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti’nde 1998 yılında yürütülen kurtarma kazılarında yaklaşık 9,25 x 13,50 metre ölçülerindeki büyük taban mozaiği gün yüzüne çıkarılmıştı. Kamuoyunda “Çingene Kızı” olarak bilinen ve Dionysos kültüyle ilişkilendirilen Maenad başı tasviri de bu büyük kompozisyon içerisinde yer alıyor.
